Zorlayıcı bir olayın ardından bazı kişiler yalnızca olayı hatırladıklarında değil, uyurken veya günlük yaşamın farklı anlarında da etkilenebilir. Kabuslar görülebilir. Olayı hatırlatan yerlerden uzak durulabilir. İnsanlarla görüşme isteği azalabilir. Bu tepkilerin her biri farklı nedenlerle ortaya çıkabilir ve tek başına travma sonrası stres bozukluğu anlamına gelmez.
Travma sonrasında neden kabus görülebilir?
Yoğun duygusal yaşantılar uyku sırasında da zihinsel süreçleri etkileyebilir. Bazı kişiler yaşanan olayı doğrudan içeren kabuslar görebilir. Bazılarında ise rüyanın içeriği farklı olsa bile tehdit, kaçma veya çaresizlik gibi benzer temalar bulunabilir. Tekrarlayan kabuslar uyku kalitesini de etkileyebilir.
Uyumaktan korkmak mümkün mü?
Eğer kişi sık sık rahatsız edici kabuslar görüyorsa yatağa gitmekten kaçınmaya başlayabilir. “Yine aynı rüyayı göreceğim.” düşüncesi uyku öncesi kaygıyı artırabilir. Bu durum uyku düzeninin daha fazla bozulmasına neden olabilir.
Kaçınma neden ortaya çıkar?
Travmatik olayı hatırlatan şeyler yoğun rahatsızlık oluşturabilir. Bu nedenle kişi belirli yerlerden, insanlardan veya konuşmalardan uzak durabilir. Aynı zamanda olayla ilgili düşünceleri ve duyguları bastırmaya çalışabilir.
Kısa vadede kaçınma kişinin daha iyi hissetmesini sağlayabilir. Ancak kaçınma alanı genişledikçe günlük yaşam giderek daha fazla sınırlandırılabilir.
İnsanlardan neden uzaklaşılabilir?
Kişi yaşadığı deneyimin başkaları tarafından anlaşılmayacağını düşünebilir.
Bazen: “Bunu konuşmak istemiyorum.” veya: “Kimseye güvenemiyorum.” düşünceleri ortaya çıkabilir. Bazı kişiler de eskiden keyif aldıkları sosyal etkinliklere karşı ilgilerinin azaldığını fark edebilir.
Yakınları nasıl yaklaşmalı?
Kişiyi yaşadığı olayı ayrıntılarıyla anlatmaya zorlamak uygun olmayabilir. Destekleyici olmak, kişinin sınırlarına saygı göstermek ve ihtiyaç duyduğunda profesyonel yardım almasını teşvik etmek daha yararlı olabilir. Travmatik deneyimler hakkında konuşmaya hazır olma zamanı kişiden kişiye değişebilir.
Her kabus travmayla ilişkili midir?
Hayır değildir. Kabusların birçok farklı nedeni olabilir. Benzer şekilde insanlardan uzaklaşma veya belirli durumlardan kaçınma da yalnızca travmayla açıklanamaz. Belirtilerin olayla ilişkisi, başlangıç zamanı ve günlük yaşam üzerindeki etkileri değerlendirilmelidir.
Ne zaman destek düşünülebilir?
Kabuslar sıklaşıyor, uyku düzeninizi ciddi biçimde etkiliyor veya kaçınma davranışları nedeniyle yaşamınız giderek daralıyorsa profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.
Psikoterapide belirtilerin kişiye özgü yapısı ve yaşanan olayın bugünkü yaşam üzerindeki etkileri ele alınabilir.