“Ne kadar uyusam da dinlenemiyorum.”
“Eskiden yaptığım şeylere artık enerjim yetmiyor.”
“Güne başlamak bile yorucu geliyor.”
Sürekli yorgunluk yalnızca fiziksel bir deneyim değildir. Psikolojik süreçler de kişinin enerji düzeyini ve kendisini ne kadar dinlenmiş hissettiğini etkileyebilir.
Ancak önemli bir nokta vardır: Sürekli yorgunluğun psikolojik olduğu baştan varsayılmamalıdır. Yorgunluğun birçok fiziksel nedeni de bulunabilir.
Psikolojik yorgunluk nasıl hissedilebilir?
Kişi fiziksel olarak ağır bir iş yapmadığı halde kendisini tükenmiş hissedebilir.
Özellikle uzun süren stres dönemlerinde zihin sürekli sorun çözmeye, geleceği düşünmeye veya tehditleri değerlendirmeye çalışabilir.
Bu zihinsel yük gün sonunda belirgin bir yorgunluk oluşturabilir.
Depresyon enerji düzeyini etkileyebilir mi?
Depresif dönemlerde enerji azalması ve yorgunluk görülebilir.
Kişi sabah yataktan kalkmakta zorlanabilir veya daha önce kolaylıkla yaptığı işler için çok daha fazla çaba harcadığını hissedebilir.
Buna isteksizlik, keyif kaybı veya dikkat güçlüğü de eşlik edebilir. Fakat yalnızca yorgunluk yaşamak depresyon tanısı anlamına gelmez.
Kaygı da insanı yorabilir mi?
Evet. Sürekli endişelenmek, bedensel gerginlik yaşamak ve zihinsel olarak tetikte olmak yorucu olabilir.
Kişi gün boyunca görünürde fazla aktivite yapmasa bile zihinsel olarak sürekli meşgul olabilir. Gece de düşünceler devam ettiğinde uyku kalitesi etkilenebilir. Bu durum ertesi gün enerji düşüklüğünü artırabilir.
Uyku süresi ile uyku kalitesi aynı değildir
Uzun süre uyumak her zaman dinlendirici uyku anlamına gelmez.
Uykuya dalmakta zorlanmak, gece sık uyanmak veya uyku düzeninin bozulması kişinin sabah yorgun kalkmasına neden olabilir.
Psikolojik zorlanmalar ile uyku sorunları birbirlerini karşılıklı olarak etkileyebilir.
Sürekli yorgunluk fiziksel olabilir mi?
Kesinlikle olabilir. Yorgunluk çok sayıda tıbbi durumla ilişkili olabilen genel bir belirtidir.
Bu nedenle özellikle yeni başlayan, uzun süren, belirgin biçimde artan veya başka fiziksel belirtilerle birlikte görülen yorgunluğun yalnızca psikolojik nedenlere bağlanmaması önemlidir. Gerektiğinde hekim değerlendirmesi yapılmalıdır.
“Dinlenirsem geçer” neden her zaman işe yaramaz?
Eğer yorgunluğun önemli bir bölümü psikolojik yükle ilişkiliyse yalnızca fiziksel olarak dinlenmek yeterli olmayabilir.
Kişi bütün hafta sonunu evde geçirebilir ancak zihni aynı sorunlarla meşgul olmaya devam edebilir.
Bu nedenle yorgunluğun hangi koşullarda arttığını ve başka hangi belirtilerle birlikte görüldüğünü anlamak önemlidir.
Ne zaman psikolojik destek düşünülebilir?
Tıbbi açıdan gerekli değerlendirmeler yapılmasına rağmen yorgunluğa uzun süren stres, kaygı, isteksizlik, keyif kaybı veya depresif belirtiler eşlik ediyorsa psikolojik değerlendirme yararlı olabilir.
Psikoterapide yorgunluğu sürdürebilecek düşünce ve davranış örüntüleri, uyku düzeni, stres kaynakları ve kişinin günlük yaşamındaki yükler birlikte ele alınabilir.