Aynaya baktığınızda ilk dikkatinizi çeken şey ne oluyor?
Genel görünüşünüz mü, yoksa beğenmediğiniz belirli bir bölgeniz mi?
Bazı insanlar aynaya baktıklarında kendilerini genel olarak değerlendirmek yerine doğrudan kusurlu olduğunu düşündükleri bölgelere odaklanabilir. Burun, saç, cilt, kilo, yüz şekli veya vücudun başka bir özelliği zamanla kişinin dikkatinin merkezine yerleşebilir.
Bu durum: “Başkaları normal olduğumu söylüyor ama ben aynaya baktığımda öyle görmüyorum.” şeklinde ifade edilebilir.
Beden algısı nedir?
Beden algısı yalnızca fiziksel olarak nasıl göründüğümüz değildir.
Kişinin kendi görünüşünü nasıl algıladığı, görünüşü hakkında ne düşündüğü ve bedenine ilişkin nasıl hissettiği de beden algısının parçalarıdır.
Bu nedenle iki insan benzer fiziksel özelliklere sahip olsa bile kendi bedenlerini çok farklı değerlendirebilir.
Neden özellikle kusurlarımı görüyorum?
İnsan dikkati önem verdiği şeyleri daha kolay fark eder. Bir kişi görünüşündeki belirli bir özelliği sorun olarak görmeye başladığında aynaya her baktığında dikkati otomatik olarak o bölgeye gidebilir. Bu durum zaman içerisinde: “Bende herkesin fark edeceği büyük bir kusur var.” düşüncesini güçlendirebilir. Kişi genel görünüşünü değerlendirmek yerine tek bir ayrıntıyı incelemeye başlayabilir.
Aynaya daha fazla bakmak neden rahatlatmayabilir?
Kişi görünüşünden emin olmak amacıyla aynayı daha sık kontrol edebilir. Fakat uzun süre veya farklı açılardan yapılan kontroller yeni ayrıntıların fark edilmesine neden olabilir. Bir ışıkta iyi görünen özellik başka bir ışıkta farklı görünebilir.
Kişi: “Hangisi gerçek görüntüm?” diye düşünmeye başlayabilir. Böylece aynaya bakmak güvence sağlamaktan çok yeni şüpheler oluşturabilir.
Sosyal medya beden algısını etkileyebilir mi?
Sosyal medyada insanların çoğunlukla seçilmiş fotoğraflarıyla karşılaşırız.
Işık, açı, poz, filtre ve fotoğraf seçimi görünüş üzerinde önemli farklar yaratabilir.
Kendi gündelik görüntümüzü başkalarının seçilmiş görüntüleriyle sürekli karşılaştırmak beden memnuniyetsizliğini artırabilir. Ancak beden algısındaki güçlükleri yalnızca sosyal medyaya bağlamak da doğru değildir. Kişinin geçmiş deneyimleri, kendisine yönelik değerlendirmeleri ve sosyal çevresi gibi birçok faktör etkili olabilir.
Kendini beğenmemek beden dismorfik bozukluğu mudur?
Hayır. İnsanların görünüşlerinde sevmedikleri özelliklerin bulunması oldukça yaygındır.
Beden dismorfik bozukluğu değerlendirilirken görünüşle ilgili düşüncelerin ne kadar yoğun olduğu, kişinin gününün ne kadarını kapladığı, tekrarlayıcı kontrol veya karşılaştırma davranışlarının bulunup bulunmadığı ve günlük yaşamın ne ölçüde etkilendiği dikkate alınır. Bu nedenle yalnızca aynadaki görüntünüzü beğenmemeniz üzerinden tanı konulamaz.
Ne zaman destek düşünülebilir?
Görünüşünüzle ilgili düşünceler günün önemli bölümünü kaplıyor, sosyal ortamlardan kaçınmanıza neden oluyor veya sürekli kontrol, karşılaştırma ve güvence arama ihtiyacı oluşturuyorsa profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.
Psikoterapide kişinin görünüşünü “güzel olduğuna ikna etmekten” çok beden algısını etkileyen düşünce, dikkat ve davranış örüntüleri üzerinde çalışılmaktadır.