Maddeyle İlişkili ve Bağımlılık Bozuklukları, alkol veya diğer maddelerin kullanımının kontrol edilmesinde yaşanan güçlükler ile kişinin yaşamında belirgin sorunlara yol açabilen kullanım örüntülerini kapsar. Kumar Oynama Bozukluğu da madde kullanımını içermemesine rağmen bağımlılık bozuklukları kapsamında değerlendirilen davranışsal bir bağımlılıktır.
Kullanımı azaltma veya bırakma girişimlerinde başarısızlık, yoğun kullanma isteği, kullanım nedeniyle sorumlulukların aksaması ve olumsuz sonuçlara rağmen davranışın sürdürülmesi görülebilir. Bazı maddelerde tolerans ve yoksunluk belirtileri de ortaya çıkabilir. Belirtilerin niteliği ve şiddeti kullanılan maddeye ve kullanım örüntüsüne göre farklılık gösterebilir.
Psikoterapide bağımlılık davranışını ortaya çıkaran ve sürdüren düşünce, duygu ve davranış örüntüleri, tetikleyiciler ve kullanımın yaşam üzerindeki sonuçları değerlendirilir. Kullanımı azaltma veya bırakma hedeflerinin desteklenmesi, nüks riskinin yönetilmesi ve daha işlevsel baş etme becerilerinin geliştirilmesi üzerinde çalışılır. Gerektiğinde psikiyatri, bağımlılık tedavisi ve diğer tıbbi hizmetlerle birlikte multidisipliner bir süreç yürütülür.