Beslenmeye veya fiziksel görünüme dikkat etmek tek başına psikolojik bir sorun değildir. Ancak bazı kişiler için yemek, kilo ve beden hakkındaki düşünceler günün giderek daha büyük bir bölümünü kaplamaya başlayabilir.
Sabah tartıya çıkmak, gün boyunca yenilenleri hesaplamak, aynada bedeni kontrol etmek veya ertesi gün ne yenileceğini sürekli planlamak zihinsel olarak yorucu hale gelebilir.
Bu noktada asıl soru yalnızca: “Kiloma dikkat ediyor muyum?” değil, “Bu düşünceler hayatımda ne kadar yer kaplıyor?” olabilir.
Sağlıklı ilgi ile yoğun zihinsel uğraş arasındaki fark
Beslenmeye dikkat etmek kişinin sağlığına özen göstermesinin bir parçası olabilir.
Ancak kişinin ruh hali tamamen tartıdaki sayıya göre değişmeye başlıyorsa veya yemek hakkındaki düşünceler işine, ilişkilerine ve sosyal yaşamına odaklanmasını zorlaştırıyorsa durum farklılaşabilir.
Bir düşüncenin sorun oluşturup oluşturmadığını anlamak için yalnızca içeriğine değil, sıklığına ve yaşam üzerindeki etkisine bakmak gerekir.
Kalori hesaplamak ne zaman problem olabilir?
Kalori bilgisine sahip olmak veya zaman zaman besin değerlerini incelemek tek başına bir bozukluk değildir. Ancak kişi her öğünü hesaplamadan yiyemiyor, hesapladığından farklı bir şey yediğinde yoğun kaygı yaşıyor veya sosyal etkinliklerden kaçınıyorsa davranış giderek daha katı hale gelmiş olabilir.
Tartıdaki sayı ruh halini belirliyorsa
Kişi sabah tartıya çıkar. Beklediği sayıyı görürse kendisini başarılı hisseder. Beklemediği bir sonuç gördüğünde bütün günü kötü geçebilir.
Böylece vücut ağırlığı yalnızca fiziksel bir ölçüm olmaktan çıkar ve kişinin kendi değerini değerlendirdiği bir ölçüte dönüşebilir.
Kişinin kendilik değerinin büyük ölçüde kilo veya beden görünümüne bağlanması psikolojik açıdan önemli bir değerlendirme alanıdır.
Aynada sürekli kontrol etmek
Bedenin belirli bölgelerini tekrar tekrar kontrol etmek kısa süreli güvence sağlayabilir. Ancak kontrol arttıkça kişinin dikkati görünüşündeki küçük ayrıntılara daha fazla yönelebilir. Bazı kişiler ise tam tersine aynadan veya fotoğraf çekilmekten tamamen kaçınabilir. Her iki davranış da kişinin beden algısıyla ilişkili sıkıntısının parçası olabilir.
Sosyal yaşam etkilenmeye başladığında
Kişi: “Orada ne yemek çıkacağını bilmiyorum.” diye arkadaşlarıyla buluşmaktan kaçınabilir. Tatil planlarını beden görünümü nedeniyle iptal edebilir veya yemek yediğinin görülmesinden rahatsız olabilir.
Bu durumda yemek ve beden hakkındaki düşünceler artık yalnızca kişisel bir ilgi alanı olmaktan çıkarak yaşamı sınırlandırmaya başlayabilir.
Sosyal medya etkili olabilir mi?
Sosyal medya insanların bedenlerini karşılaştırmalarını kolaylaştırabilir. Ancak çevrimiçi görülen görüntüler seçilmiş, düzenlenmiş veya belirli açılardan çekilmiş olabilir. Kişinin kendi bedenini sürekli bu görüntülerle karşılaştırması memnuniyetsizliği artırabilir.
Bununla birlikte sosyal medya tek başına yeme bozukluklarının nedeni olarak görülmemelidir.
Her kilo veya kalori düşüncesi yeme bozukluğu mudur?
Hayır. Bir kişinin kilo vermek istemesi, beslenmesine dikkat etmesi veya spor yapması tek başına yeme bozukluğu olduğu anlamına gelmez.
Klinik değerlendirmede yeme davranışları, beden algısı, kilo ve şekle verilen önem, davranışların katılığı, fiziksel sağlık ve günlük işlevsellik birlikte değerlendirilir.
Beden algısı bozukluğu ile yeme bozukluğu aynı şey midir?
Hayır. Birbirleriyle ilişkili özellikler bulunabilse de yeme bozuklukları ile beden dismorfik bozukluğu farklı klinik durumlardır.
Kişinin görünüşüyle ilgili yoğun uğraşının niteliği ve yeme-kilo davranışları kapsamlı biçimde değerlendirilmelidir.
Ne zaman psikolojik destek düşünülebilir?
Yemek, kilo veya beden hakkındaki düşünceler gününüzün büyük bölümünü kaplıyor, sosyal yaşamınızı sınırlandırıyor, yeme davranışınız üzerinde katı kurallar oluşturuyor veya kendinize verdiğiniz değeri büyük ölçüde beden görünümünüze bağlıyorsanız profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.
Yeme bozukluklarında fiziksel sağlık değerlendirmesi de önemli olabilir; gerektiğinde psikolojik ve tıbbi değerlendirme birlikte yürütülmelidir.