Vücudunuzda alışılmadık bir belirti fark ettiniz. Telefonunuzu açtınız ve arama yaptınız. Bir süre sonra basit bir belirtinin onlarca farklı hastalıkla ilişkilendirilebildiğini gördünüz. Başlangıçta amacınız rahatlamaktı. Fakat araştırmayı bitirdiğinizde daha fazla endişelenmiş olabilirsiniz. İnternetten sağlık bilgisi araştırmak tek başına sorun değildir.
Sorun, araştırmanın kaygıyı azaltmak amacıyla tekrar tekrar yapılan bir güvence arama davranışına dönüşmasıyla ortaya çıkabilir.
Neden sürekli araştırma ihtiyacı hissedilir?
Sağlıkla ilgili belirsizlik rahatsız edicidir. Kişi: “Bunun ne olduğunu kesin olarak öğrenirsem rahatlarım.” diye düşünebilir. Bir makale okunur. Ardından başka bir hastalık ihtimali fark edilir. Bu kez o araştırılır. Bir süre sonra kişi başlangıçtaki sorusundan çok daha fazla olasılıkla karşılaşmış olur.
Arama sonuçları neden kaygıyı artırabilir?
Aynı belirti çok farklı durumlarda görülebilir. Örneğin baş ağrısı oldukça yaygın bir belirtidir. Fakat internette yapılan aramada nadir ve ciddi hastalıklar da sonuçlarda yer alabilir. Sağlık kaygısı yüksek olan kişi: “Muhtemelen yaygın ve geçici bir neden.” yerine: “Ya nadir olan hastalık bendeyse?” sorusuna odaklanabilir.
Araştırmak neden kısa süreli rahatlatır?
Kişi güven verici bir bilgi bulduğunda kaygısı azalabilir. Ancak bu rahatlama geçici olabilir. Yeni bir belirti veya yeni bir düşünce ortaya çıktığında tekrar araştırma ihtiyacı oluşabilir.
Böylece zihin: “Kaygılandığımda araştırırsam rahatlarım.” ilişkisini öğrenebilir.
Bu durum araştırma davranışının tekrar etmesine katkıda bulunabilir.
İnternetteki bilgiler neden tanı koymak için yeterli değildir?
Bir hastalığın belirtilerini okumak, o hastalığın kişide bulunduğunu göstermez. Aynı belirti birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir. Klinik değerlendirme yalnızca bir belirti listesiyle yapılmaz. Belirtilerin özellikleri, süresi, kişinin sağlık geçmişi ve gerektiğinde fiziksel muayene veya başka değerlendirmeler dikkate alınır.
Bu nedenle arama motorları profesyonel sağlık değerlendirmesinin yerini tutmaz.
“Cyberchondria” ne demektir?
“Cyberchondria” sağlıkla ilgili bilgilerin internette aşırı veya tekrarlayıcı biçimde araştırılması ve bunun sağlık kaygısıyla ilişkisini tanımlamak için literatürde kullanılan bir terimdir. Ancak bu terim tek başına resmi bir psikiyatrik tanı olarak değerlendirilmemelidir.
Bir kişinin sağlık konusunda internette sık araştırma yapması da otomatik olarak psikolojik bozukluğu olduğu anlamına gelmez.
Araştırmayı tamamen bırakmak gerekir mi?
Amaç internette sağlık bilgisi okumayı tamamen yasaklamak değildir. Güvenilir sağlık bilgilerine ulaşmak yararlı olabilir. Önemli olan araştırmanın işlevini fark etmektir: Bilgi edinmek için mi araştırıyorum? Yoksa kaygımı birkaç dakika azaltmak için tekrar tekrar mı araştırıyorum? Bu ayrım önemlidir.
Ne zaman psikolojik destek düşünülebilir?
Sağlık araştırmaları gününüzün önemli bir bölümünü alıyor, okuduklarınız nedeniyle sürekli yeni hastalıklardan korkuyor veya internet araştırması, beden kontrolü ve güvence arama döngüsünü durdurmakta zorlanıyorsanız profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.
Psikoterapide amaç kişinin sağlığını önemsememesini sağlamak değildir. Amaç sağlıkla ilgili belirsizliğin nasıl yorumlandığını, bedensel duyumlara yönelen dikkati ve kaygıyı sürdüren kontrol ve güvence davranışlarını değerlendirmektir.