Bazen yemek yeme isteği yalnızca bedenin enerji ihtiyacından kaynaklanmaz.
Stresli bir günün ardından, sıkıldığımızda, yalnız hissettiğimizde veya yoğun bir duygunun ardından yemek yeme isteği ortaya çıkabilir.
Bu durum genellikle “duygusal yeme” olarak adlandırılır. Ancak duygusal nedenlerle zaman zaman yemek yemek tek başına bir yeme bozukluğu olduğu anlamına gelmez.
Fiziksel açlık nedir?
Fiziksel açlık vücudun enerji ve besin ihtiyacıyla ilişkili doğal bir süreçtir. Kişi zaman içerisinde açlık hissinin arttığını fark edebilir. Midesinde boşluk hissi, enerjide azalma veya yemek düşüncesinin belirginleşmesi gibi deneyimler yaşayabilir. Ancak fiziksel açlık herkes tarafından aynı şekilde hissedilmez.
Bu nedenle tek bir belirti listesi üzerinden kesin ayrım yapmak her zaman mümkün değildir.
Duygusal yeme nasıl ortaya çıkabilir?
Yemek yalnızca fizyolojik bir ihtiyaç değildir. Aynı zamanda sosyal ve duygusal anlamlar da taşıyabilir. Bazı yiyecekler rahatlık, ödül veya geçmişteki olumlu anılarla ilişkilendirilebilir.
Bu nedenle zorlayıcı bir duygu ortaya çıktığında kişi farkında olarak veya olmadan yemeğe yönelebilir.
Açlık mı, duygu mu?
Duygusal yeme isteği bazı kişilerde belirli bir olayın ardından daha hızlı ortaya çıkabilir.
Örneğin kişi tartışma yaşadıktan sonra: “Bir şeyler yemek istiyorum.” diye düşünebilir. Bu noktada kendine şu soruyu sormak yararlı olabilir: “Şu anda bedenimin açlığını mı hissediyorum, yoksa zor bir duygudan uzaklaşmaya mı çalışıyorum?”
Bu soru yeme davranışını yargılamak için değil, neyin tetiklediğini anlamak için kullanılabilir.
Neden yemek kısa süreli rahatlatabilir?
Yemek yemek haz ve rahatlama sağlayabilir. Ayrıca kişinin dikkatini kısa süreliğine stresli düşüncelerden uzaklaştırabilir. Bu nedenle kişi zamanla: “Zorlandığımda yemek beni rahatlatıyor.” ilişkisini öğrenebilir.
Sorun, yemeğin kişinin duygularıyla baş etmek için kullanabildiği tek veya temel yönteme dönüşmesiyle belirginleşebilir.
Duygusal yeme sonrası suçluluk
Bazı kişiler yedikten sonra: “Bunu yememeliydim.”, “Yine kendimi kontrol edemedim.” diye düşünebilir. Bu düşünceler utanç veya suçluluk oluşturabilir. Kişi ertesi gün daha katı beslenmeye çalışabilir. Aşırı kısıtlama ise daha sonra yoğun yeme isteğine katkıda bulunabilir. Böylece yeme, suçluluk ve kısıtlama arasında bir döngü gelişebilir.
Her duygusal yeme, yeme bozukluğu mudur?
Hayır değildir. İnsanlar kutlamalarda, üzgün olduklarında veya rahatlamak istediklerinde zaman zaman yemek yiyebilir.
Klinik değerlendirmede davranışın sıklığı, kişinin kontrol algısı, yeme davranışıyla ilgili düşünceleri, beden algısı ve günlük yaşam üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilir.
Ne zaman destek düşünülebilir?
Yemek giderek duygularla baş etmenin temel yolu haline geliyor, yeme davranışı sonrasında yoğun suçluluk yaşıyor veya yeme üzerindeki kontrolünüzle ilgili sürekli kaygı duyuyorsanız profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.