Cinsel isteğin zaman zaman artması veya azalması insan yaşamının doğal bir parçasıdır. Yoğun bir iş dönemi, uykusuzluk, ilişkide yaşanan sorunlar, fiziksel sağlık, kullanılan bazı ilaçlar ve psikolojik durum kişinin cinsel isteğini etkileyebilir.
Bu nedenle cinsel istekteki her azalmayı psikolojik bozukluk veya cinsel işlev bozukluğu olarak değerlendirmek doğru değildir.
Cinsel istek herkeste aynı mıdır?
Hayır. Cinsel isteğin “normal” düzeyi herkes için aynı değildir. İnsanların cinsel ilgi düzeyleri birbirinden farklı olabilir. Aynı kişinin isteği de yaşamının farklı dönemlerinde değişebilir.
Bu nedenle değerlendirmede başkalarının cinsel yaşamıyla karşılaştırma yapmak yerine kişinin kendi önceki işlevselliği, yaşadığı değişim ve bu durumdan ne ölçüde rahatsız olduğu dikkate alınır.
Stres cinsel isteği etkileyebilir mi?
Evet. Yoğun stres altında zihin sürekli problem çözmeye ve tehditlerle baş etmeye odaklanabilir. İş, maddi sorunlar, ailevi güçlükler veya başka yaşam olayları kişinin zihinsel enerjisinin önemli bir bölümünü kaplayabilir. Bu durumda cinselliğe ilgi azalabilir.
Kaygı nasıl etkileyebilir?
Cinsel deneyim sırasında kişi sürekli:
“Yeterince iyi olacak mıyım?”
“Partnerim ne düşünüyor?”
“Ya yine sorun yaşarsam?”
diye düşünüyorsa dikkati yaşadığı deneyimden uzaklaşabilir.
Cinsellik haz ve yakınlık deneyiminden çıkarak kişinin kendisini değerlendirdiği bir performans alanına dönüşebilir.
Bu durum zamanla cinsel isteğin de azalmasına katkıda bulunabilir.
İlişki sorunları cinsel isteği etkileyebilir mi?
Bazı kişilerde duygusal yakınlık, güven ve ilişki doyumu cinsel istekle yakından ilişkili olabilir.
Çözülemeyen çatışmalar, kırgınlık, iletişim güçlükleri veya ilişkide güvensizlik cinsel yaşamı etkileyebilir. Ancak cinsel isteksizlik yaşanması otomatik olarak ilişkide problem olduğu anlamına gelmez.
Depresif belirtiler etkili olabilir mi?
Depresif dönemlerde genel olarak ilgi ve haz alma kapasitesinde azalma görülebilir. Bu değişim cinsel isteği de etkileyebilir. Enerji kaybı, motivasyon azalması ve kişinin kendisi hakkındaki olumsuz düşünceleri cinsel yaşama yansıyabilir.
Ancak cinsel isteksizlik tek başına depresyon tanısı anlamına gelmez.
Fiziksel ve tıbbi etkenler göz ardı edilmemeli
Cinsel istekteki değişiklikler yalnızca psikolojik nedenlerle açıklanamaz.
Bazı sağlık sorunları, hormonal değişiklikler, kullanılan ilaçlar veya maddeler cinsel isteği etkileyebilir. Bu nedenle yeni başlayan veya belirgin cinsel istek değişikliklerinde gerektiğinde tıbbi değerlendirme yapılması önemlidir.
Kullanılan bir ilacın etkili olabileceği düşünülüyorsa ilaç kişinin kendi kararıyla kesilmemeli veya dozu değiştirilmemelidir; bu konu ilacı düzenleyen hekimle görüşülmelidir.
“İstemek zorundayım” düşüncesi
Cinsel istek azaldığında kişi kendisini zorlayabilir:
“Eskisi gibi olmalıyım.”
“Partnerimi hayal kırıklığına uğratıyorum.”
Bu baskı kaygıyı artırabilir.
Kaygı arttıkça cinsellik daha fazla performans alanına dönüşebilir.
Böylece isteksizlik ve kaygı birbirini sürdüren bir döngü oluşturabilir.
Ne zaman psikolojik destek düşünülebilir?
Cinsel istekteki değişiklik uzun süredir devam ediyor, kişisel sıkıntıya yol açıyor veya ilişkinizi belirgin biçimde etkiliyorsa profesyonel değerlendirme düşünülebilir.
Psikolojik değerlendirmede amaç sorunun otomatik olarak “zihinsel” olduğunu varsaymak değildir. Biyolojik, psikolojik ve ilişkisel faktörler birlikte ele alınabilir.