Borderline kişilik bozukluğu ile bipolar bozukluk birbirinden farklı klinik durumlardır.
Ancak her ikisinde de duygusal değişimler görülebildiği için günlük dilde birbirleriyle karıştırılabilir.
Özellikle: “Duygularım çok hızlı değişiyor.” diyen bir kişi internette yaptığı araştırmada her iki tanıyla da karşılaşabilir.
Ancak yalnızca duygu değişimlerinin varlığı üzerinden bu iki durumu birbirinden ayırmak mümkün değildir.
Temel fark nedir?
Bipolar bozukluk bir duygudurum bozukluğudur. Mani veya hipomani dönemleri ve depresif dönemlerle ilişkili bir klinik seyir gösterebilir.
Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu düzenleme güçlüklerinin yanında kişilerarası ilişkiler, benlik algısı, terk edilme hassasiyeti ve dürtüsellik gibi daha geniş ve uzun dönemli örüntüler değerlendirilir.
Bu nedenle iki durum yalnızca: “Duygular ne kadar hızlı değişiyor?” sorusuyla birbirinden ayrılamaz.
Borderline'da duygular nasıl değişebilir?
Borderline kişilik örüntülerinde duygusal değişimler kişilerarası olaylarla yakından ilişkili olabilir.
Örneğin partnerin mesafeli davranması yoğun kaygı veya öfke oluşturabilir.
Bir tartışma kişinin kendisi veya ilişki hakkındaki değerlendirmesini kısa sürede değiştirebilir.
Bu tepkiler özellikle reddedilme veya terk edilme algısıyla bağlantılı olabilir.
Bipolar bozuklukta ne farklıdır?
Bipolar bozuklukta mani veya hipomani yalnızca kişinin mutlu veya enerjik hissetmesi değildir. Belirgin biçimde yükselmiş veya irritabl duygudurumla birlikte enerji ve aktivitede değişiklikler görülebilir.
Uyku ihtiyacında azalma, konuşkanlıkta artış, düşüncelerin hızlanması, hedefe yönelik etkinlikte artış ve riskli davranışlar gibi belirtiler klinik tablonun parçası olabilir.
Bu belirtilerin süresi, şiddeti ve kişinin olağan işlevselliğinden ne ölçüde farklı olduğu değerlendirilir.
Birkaç saat içinde duygu değişmesi bipolar bozukluk anlamına gelir mi?
Hayır. Gün içerisinde mutlu, öfkeli veya üzgün hissetmek tek başına bipolar bozukluk değildir.
Bipolar bozuklukta değerlendirilen mani, hipomani ve depresyon dönemleri belirli klinik özellikleri ve seyri olan duygudurum epizodlarıdır.
Bu nedenle günlük duygusal dalgalanmaları doğrudan bipolar bozukluk olarak adlandırmak doğru değildir.
Uyku neden önemli bir ipucu olabilir?
Mani veya hipomani dönemlerinde uyku ihtiyacında belirgin azalma görülebilir. Kişi daha az uyumasına rağmen kendisini yorgun hissetmeyebilir ve enerjisinde belirgin artış yaşayabilir. Bu durum yalnızca kaygı nedeniyle uyuyamamakla aynı değildir. Ancak tek başına az uyumak da bipolar bozukluk tanısı koydurmaz.
İki durum aynı kişide bulunabilir mi?
Evet. Borderline kişilik bozukluğu ile bipolar bozukluk birbirini dışlayan tanılar değildir. Bazı kişilerde her ikisi birlikte bulunabilir. Bu nedenle internet üzerinden: “Hangisi bende var?” sorusuna yalnızca birkaç belirti üzerinden cevap vermek güvenilir değildir.
Tanı neden önemlidir?
İki durumun klinik değerlendirmesi ve tedavi planı farklı olabilir.
Bipolar bozuklukta psikiyatrik değerlendirme ve gerektiğinde ilaç tedavisi önemli bir yer tutabilir.
Borderline kişilik bozukluğunda ise yapılandırılmış psikoterapiler temel tedavi yaklaşımları arasında yer alır.
Tedavi kişinin bireysel klinik tablosuna göre planlanmalıdır.
Kendime nasıl tanı koyabilirim?
İnternetten okunan belirtiler kişinin yaşadıklarını anlamasına yardımcı olabilir ancak kendi kendine tanı koymak için yeterli değildir.
Duygudurum değişikliklerinin süresi, tetikleyicileri, uyku ve enerji değişiklikleri, ilişki örüntüleri, dürtüsel davranışlar, benlik algısı ve kişinin geçmiş dönemleri birlikte değerlendirilmelidir.
Ne zaman profesyonel değerlendirme düşünülebilir?
Belirgin duygudurum değişimleri, yoğun ilişki sorunları veya dürtüsel davranışlar yaşamınızı etkiliyorsa profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.
Özellikle belirgin enerji artışı, ciddi uyku ihtiyacı azalması veya riskli davranışlarla seyreden olağan dışı dönemler varsa psikiyatri değerlendirmesi önemlidir.