Psikolojik destek almayı düşünen birçok kişinin aklından benzer sorular geçebilir:
“Yaşadıklarım psikoloğa gitmek için yeterince önemli mi?”
“Bunu kendi başıma çözmem gerekmez mi?”
“Benden daha kötü durumda olan insanlar var.”
“Belki biraz daha beklersem geçer.”
Psikoloğa başvurmak için kişinin mutlaka ağır bir psikolojik bozukluk yaşaması gerekmez.
Asıl soru yalnızca: “Ne kadar kötü durumdayım?” değil, “Yaşadığım sorun hayatımı nasıl etkiliyor?” olabilir.
Psikoloğa gitmek için tanı gerekir mi?
Hayır. Psikoterapi yalnızca psikiyatrik tanısı bulunan kişiler için değildir.
Kişi: yoğun kaygı, tekrarlayan ilişki sorunları, ayrılık, yas, stres, özgüven sorunları, duygu düzenleme güçlükleri veya yaşamındaki önemli bir değişiklik nedeniyle de psikolojik destek alabilir.
Bazen kişi yaşadığı sorunun adını bile tam olarak koyamayabilir.
“Hayatımda bir şeyler yolunda değil ama ne olduğunu anlayamıyorum.” düşüncesi de terapiye başlama nedenlerinden biri olabilir.
Sorunlar günlük yaşamınızı etkiliyor mu?
Psikolojik destek ihtiyacını değerlendirirken önemli göstergelerden biri işlevselliktir.
Yaşadığınız sorun: işinize odaklanmanızı, uykunuzu, ilişkilerinizi, sosyal yaşamınızı, günlük sorumluluklarınızı veya yaşamdan aldığınız keyfi belirgin biçimde etkiliyorsa üzerinde durmak yararlı olabilir.
Sorunun mutlaka hayatınızın tamamını durdurmuş olması gerekmez.
Aynı sorun tekrar tekrar yaşanıyor mu?
Bazen kişi tek bir olaydan değil, sürekli tekrar eden bir örüntüden yorulur.
Örneğin:
“İlişkilerimde hep aynı noktaya geliyorum.”
“Her şeyi fazla düşünüyorum.”
“Sürekli insanların beni nasıl değerlendirdiğini düşünüyorum.”
“Her şeyi kontrol etmeye çalışıyorum.”
“Bir sorun çözüldüğünde başka bir konuda kaygılanmaya başlıyorum.”
Tekrarlayan örüntüler psikoterapide ele alınabilecek önemli alanlardan biridir.
Sorunu çözmeye çalışıyor ama aynı yerde mi kalıyorsunuz?
Kişi yaşadığı sorunun farkında olabilir. Hatta nedenlerini de kısmen anlayabilir. Ancak bir şeyi anlamak her zaman onu değiştirmek için yeterli olmayabilir.
“Bunun mantıksız olduğunu biliyorum ama yine de böyle hissediyorum.” cümlesi psikoterapide sık karşılaşılan bir durumu iyi anlatır.
Psikoterapi yalnızca kişinin neden böyle hissettiğini konuşmak değil, düşünce, duygu ve davranış örüntülerinin nasıl sürdüğünü anlamak ve değişim üzerinde çalışmak için de kullanılabilir.
Yakınlarınızla konuşmak yeterli değil mi?
Arkadaşlar ve aile önemli sosyal destek kaynaklarıdır.
Ancak psikoterapi arkadaş sohbetinden farklı bir süreçtir.
Psikoterapide kişinin yaşadığı sorunlar belirli bir profesyonel çerçevede değerlendirilir.
Amaç yalnızca rahatlatmak veya tavsiye vermek değildir.
Kişinin yaşadığı güçlüklerin nasıl ortaya çıktığını ve hangi süreçlerle devam ettiğini anlamak önemlidir.
“Kendi başıma çözmeliyim” düşüncesi
Bağımsız olmak ile gerektiğinde destek almak birbirine zıt değildir.
İnsanlar fiziksel sağlıklarıyla ilgili sorunlarda profesyonel değerlendirme alabildikleri gibi psikolojik sorunlarda da destek alabilir.
Bir sorunla uzun süre tek başına mücadele etmiş olmak, mutlaka aynı şekilde devam edilmesi gerektiği anlamına gelmez.
Sorunun büyümesini beklemek gerekir mi?
Hayır. Psikolojik destek almak için kişinin işlevselliğinin tamamen bozulmasını beklemek gerekmez. Bazı kişiler sorun henüz yaşamlarının küçük bir bölümünü etkilerken terapiye başvurabilir. Bu durum mevcut örüntüleri daha erken fark etmeye yardımcı olabilir.
Psikolog mu, psikiyatrist mi?
Bu iki alan birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir.
Psikologlar psikolojik değerlendirme ve psikoterapi alanında çalışırken psikiyatristler tıp eğitimi almış hekimlerdir ve gerektiğinde ilaç tedavisi düzenleyebilirler.
Bazı durumlarda psikoterapi yeterli olabilirken bazı durumlarda psikiyatrik değerlendirme de gerekebilir.
Uygun yönlendirme kişinin belirtilerine ve ihtiyaçlarına göre yapılır.
Ne zaman yardım ertelenmemeli?
Kişinin kendisine veya başkasına zarar verme riski, intihar düşüncelerinin eyleme dönüşme ihtimali, gerçeklikle temasında belirgin bozulma veya güvenliğini tehdit eden ciddi bir psikolojik kriz söz konusuysa rutin terapi randevusunu beklemek yerine acil sağlık desteğine başvurulmalıdır.
Psikoloğa gitmek için “yeterince kötü” olmak gerekmiyor
Psikoterapiye başlamak için kendinizi başka insanlarla karşılaştırmanız gerekmez.
Önemli olan yaşadığınız durumun sizin yaşamınızdaki etkisidir.
Bir sorunun sizi uzun süredir zorladığını, tekrar ettiğini veya yaşamınızı gereğinden fazla yönlendirmeye başladığını fark ediyorsanız profesyonel destek seçeneğini değerlendirebilirsiniz.