İlk kez psikoloğa gidecek bir kişinin en sık düşündüğü sorulardan biri:
“İlk seansta ne anlatacağım?” olabilir.
Bazı kişiler nereden başlayacağını bilemediği için gerilebilir.
Bazıları: “Her şeyi ilk seansta anlatmak zorunda mıyım?” diye düşünür.
Bazıları ise psikoloğun sürekli soru soracağı veya kendisini analiz edeceği konusunda endişelenebilir.
İlk görüşmenin temel amacı kişinin bütün hayatını tek seansta anlatması değildir.
Öncelikle sizi terapiye getiren konuyu ve ihtiyaçlarınızı anlamaya yönelik bir değerlendirme yapılır.
İlk soru ne olabilir?
Görüşme çoğu zaman:
“Bugün buraya gelmenize neden olan durum nedir?” veya benzeri bir soruyla başlayabilir.
Bu sorunun kusursuz bir cevabı olmak zorunda değildir. “Tam olarak nereden başlayacağımı bilmiyorum.” demek de mümkündür.
Görüşmenin ilerlemesine yardımcı olacak soruları Psikolog sorar ve verilen cevaplar, kazanılan farkındalıklar terapinin sağlıklı ilerlemesine yardımcı olur.
İlk seansta hangi konular konuşulabilir?
Başvuru nedenine bağlı olarak: yaşadığınız sorun, sorunun ne zaman başladığı, hangi durumlarda arttığı, günlük yaşamınıza etkisi, daha önce benzer sorunlar yaşayıp yaşamadığınız, ilişkileriniz, iş veya eğitim yaşamınız, uyku ve günlük düzeniniz, daha önce aldığınız psikolojik veya psikiyatrik destek gibi alanlar konuşulabilir.
Her şeyi anlatmak zorunda mıyım?
Hayır. Psikoterapide güven ilişkisi zaman içerisinde gelişir. Kişi henüz konuşmaya hazır olmadığı bir konu için: “Şimdilik bunun ayrıntısına girmek istemiyorum.” diyebilir.
Psikoterapi kişinin zorla konuşturulduğu bir süreç değildir.
Bununla birlikte terapi açısından önemli olabilecek bilgilerin zaman içerisinde açık biçimde paylaşılması değerlendirme ve tedavi planlamasına yardımcı olur.
Psikolog beni yargılar mı?
Psikoterapi yargılayıcı olmayan profesyonel bir çerçevede yürütülmektedir.
Kişinin: “Bunu anlatırsam benim hakkımda ne düşünür?” kaygısı anlaşılabilir.
Özellikle suçluluk veya utanç duyulan konuları anlatmak başlangıçta zor olabilir.
Bu kaygının kendisi bile terapi içerisinde konuşulabilir.
İlk seansta tanı konur mu?
Her zaman değil. Bazı durumlarda klinik tablo daha hızlı anlaşılabilirken bazı durumlarda daha kapsamlı değerlendirme gerekebilir.
Tek bir görüşmede hızlı biçimde tanı koymak yerine kişinin yaşadığı sorunun niteliğini, süresini ve yaşamına etkisini anlamak önemlidir.
Psikolojik değerlendirme bir süreç olabilmektedir.
İlk seansta çocukluk mutlaka konuşulur mu?
Hayır. Psikoterapi denildiğinde bazı kişiler ilk seanstan itibaren bütün çocukluklarının anlatılacağını düşünebilir.
Geçmiş yaşantılar mevcut sorunların anlaşılması açısından önemli olabilir. Ancak hangi konuların ele alınacağı terapi yaklaşımına ve kişinin başvuru nedenine göre değişebilir.
Terapi yalnızca geçmiş hakkında konuşmak değildir. Bugün yaşanan düşünce, duygu ve davranış örüntüleri de önemli çalışma alanlarıdır.
İlk görüşmede terapi süreci planlanabilir
İlk değerlendirmeler sonrasında terapinin hangi konulara odaklanabileceği konuşulur. Kişinin beklentileri ve hedefleri ele alınabilir.
Sürecin nasıl yürütüleceği konusunda bilgi verilir. Benim çalışma sürecimde bu yapı genel olarak:
İlk Görüşme → Değerlendirme → Geri Bildirim → Terapi Süreci → Takip çerçevesinde ilerler.
Her kişinin ihtiyaçları farklı olduğu için süreç bireysel olarak planlanır.
Psikoloğa soru sorabilir miyim?
Evet. İlk görüşme yalnızca psikoloğun kişiyi değerlendirdiği bir görüşme değildir.
Süreç hakkında merak edilen konuları sorulmaktadır.
Örneğin:
Terapi nasıl ilerleyecek?
Hangi yaklaşım kullanılacak?
Görüşmelerin çerçevesi nasıl olacak? gibi sorular konuşulabilir.
İlk seanstan sonra hemen iyi hissetmek gerekir mi?
Hayır gerekmez. Bazı kişiler ilk görüşmeden sonra rahatlamış hissedebilir.
Bazıları ise uzun süredir konuşmadığı konuları ele aldığı için duygusal olarak yorulmuş hissedebilir.
Tek bir seanstan sonraki duygu, terapinin yararlı olup olmayacağını tek başına belirlemez.
Psikoterapi genellikle zaman içinde gelişen bir çalışma sürecidir.
İlk görüşmeye nasıl hazırlanmalıyım?
Özel bir hazırlık yapmanız gerekmez.
Ancak isterseniz kendinize şu soruları sorabilirsiniz:
Beni terapiye getiren temel sorun nedir?
Bu sorun ne zamandır devam ediyor?
Hayatımın hangi alanlarını etkiliyor?
Terapi sonucunda neyin değişmesini isterdim?
Bunların cevaplarını net olarak bilmemeniz de sorun değildir.
Bazen bu soruların cevabı terapi sürecinde ortaya çıkar.
Sonuç
İlk psikolog seansı bir sınav değildir.
Doğru cevap vermeniz, her şeyi hatırlamanız veya bütün hayatınızı tek görüşmede anlatmanız beklenmez.
İlk görüşmenin temel amacı yaşadığınız durumu anlamaya başlamak ve sizin için uygun psikoterapi sürecinin nasıl yapılandırılabileceğini değerlendirmektir.
Sürecin ayrıntıları için Terapi Seçenekleri ve Psikoterapi Süreci Nasıl İlerler? bölümlerini inceleyebilirsiniz.