“Burnumu sevmiyorum.”
“Biraz kilo vermek istiyorum.”
“Fotoğraflarda yüzümü beğenmiyorum.”
İnsanların fiziksel görünümlerinin bazı yönlerinden memnun olmaması oldukça yaygındır.
Bu durum tek başına vücut dismorfik bozukluğu anlamına gelmez.
Vücut dismorfik bozukluğunda görünüşle ilgili kaygı kişinin zihninde çok daha fazla yer kaplayabilir ve günlük yaşam üzerinde belirgin etkiler oluşturabilir.
Bedenini beğenmemek ne demektir?
Bir insan fiziksel görünüşünün bazı özelliklerini değiştirmek isteyebilir. Bundan zaman zaman rahatsızlık duyabilir ancak hayatına devam edebilir.
Arkadaşlarıyla görüşebilir, işe gidebilir ve görünüşünü düşünmeden başka konulara odaklanabilir.
Bu tür görünüş memnuniyetsizlikleri tek başına psikolojik bozukluk anlamına gelmez.
Vücut dismorfik bozukluğunda ne farklıdır?
Vücut dismorfik bozukluğunda kişi görünüşünde kusurlu veya problemli olduğunu düşündüğü bir veya daha fazla özellikle yoğun biçimde meşgul olabilir. Algılanan kusur başkaları tarafından çok küçük görülebilir veya fark edilmeyebilir. Ancak kişinin yaşadığı sıkıntı gerçektir.
Buradaki önemli nokta dışarıdan kişinin “güzel” veya “yakışıklı” olup olmadığı değildir. Önemli olan görünüşle ilgili düşüncelerin kişinin yaşamında ne kadar yer kapladığıdır.
Tekrarlayıcı davranışlar görülebilir mi?
Görünüşle ilgili yoğun kaygıya çeşitli davranışlar eşlik edebilir. Kişi aynaya tekrar tekrar bakabilir. Başkalarıyla görünüşünü karşılaştırabilir. Görünüşü hakkında güvence isteyebilir. Fotoğraflarını sürekli inceleyebilir. Bazı kişiler ise tam tersine aynalardan veya fotoğraf çekilmekten kaçınabilir. Bu davranışların amacı çoğunlukla görünüşle ilgili rahatsızlığı azaltmaktır.
Günlük yaşam nasıl etkilenebilir?
Kişi kusurlu olduğunu düşündüğü özelliğin fark edileceğinden korktuğu için sosyal ortamlardan kaçınabilir. Fotoğraf çekilmek istemeyebilir. İnsanlarla yüz yüze konuşurken rahatsız olabilir. Bazı durumlarda okul, iş veya ilişkiler de etkilenebilir.
Bu nedenle değerlendirmede yalnızca görünüş hakkındaki düşüncelere değil, bu düşüncelerin kişinin yaşamında oluşturduğu sonuçlara da bakılır.
Estetik işlem isteği her zaman beden dismorfik bozukluğu mudur?
Hayır. Bir kişinin estetik bir değişiklik istemesi tek başına psikolojik bozukluk anlamına gelmez.
Burada önemli olan kişinin görünüşüyle ne kadar meşgul olduğu, beklentilerinin niteliği ve bu konunun yaşamını nasıl etkilediğidir.
Yoğun görünüş kaygısı bulunan kişilerde yalnızca fiziksel özelliğin değiştirilmesine odaklanmak altta yatan psikolojik süreci her zaman çözmeyebilir.
“Başkaları sorun olmadığını söylüyor ama ben görüyorum”
Bu durum kişiyi oldukça zorlayabilir. Çevresindeki insanların verdiği güvence kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Ancak kişi: “Beni üzmemek için söylüyorlar.” diye düşünebilir.
Böylece görünüş hakkında yeniden güvence arama ihtiyacı ortaya çıkabilir.
Kendime internetten tanı koyabilir miyim?
Hayır. Görünüşünüzle fazla ilgilendiğinizi düşünmeniz veya bedeninizde sevmediğiniz özelliklerin bulunması tek başına vücut dismorfik bozukluğu tanısı koymak için yeterli değildir.
Profesyonel değerlendirmede belirtilerin süresi, yoğunluğu, tekrarlayıcı davranışlar ve günlük yaşam üzerindeki etkileri birlikte ele alınır.
Ne zaman psikolojik destek düşünülebilir?
Görünüşünüzle ilgili düşünceler günün önemli bölümünü kaplıyor, aynaya bakma veya karşılaştırma davranışlarını kontrol etmekte zorlanıyor ya da sosyal ve günlük yaşamınızı görünüşünüz nedeniyle sınırlandırıyorsanız profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.
Psikoterapide amaç kişinin fiziksel görünüşü hakkında bir güzellik kararı vermek değildir.
Görünüşe ilişkin düşünceler, dikkat örüntüleri, kontrol ve karşılaştırma davranışları ile bunların kişinin yaşamındaki etkileri üzerinde çalışılabilir.