Tehlikeli bir durumda çevreye karşı daha dikkatli olmak bizi koruyan doğal bir tepkidir.
Sorun, tehlike sona erdiği halde bedenin ve zihnin alarm durumundan çıkmakta zorlanmasıyla ortaya çıkabilir.
Kişi: “Her an kötü bir şey olacakmış gibi hissediyorum.”, “Rahatlayamıyorum.”, “En küçük seste irkiliyorum.” diyebilir.
Beden neden hâlâ tehlike varmış gibi davranabilir?
Yoğun tehdit deneyimleri sonrasında kişi benzer bir olayın tekrar yaşanma ihtimaline karşı daha hassas hale gelebilir. Çevresini daha fazla kontrol edebilir. Seslere daha hızlı tepki verebilir. İnsanların davranışlarını tehdit açısından değerlendirebilir. Bu durum kişinin bilinçli olarak korkmayı seçtiği anlamına gelmez.
Aşırı tetikte olmak nasıl görülebilir?
Kişi bulunduğu ortamda çıkışların nerede olduğunu kontrol edebilir. Kalabalıkta rahat edemeyebilir. Ani seslerde güçlü biçimde irkilebilir. Gece uyurken küçük seslerle uyanabilir. Bazı kişiler çevresindekilerin davranışlarını sürekli analiz etmeye başlayabilir. Bunların her biri tek başına bir bozukluk anlamına gelmez; belirtilerin bağlamı önemlidir.
Güvenlik davranışları
Kişi kendisini güvende hissetmek için belirli davranışları tekrar tekrar gerçekleştirebilir. Kapıları kontrol etmek, belirli yerlerden kaçınmak, yanında mutlaka birinin bulunmasını istemek veya çevreyi sürekli gözlemlemek bunlardan bazıları olabilir.
Gerçekçi güvenlik önlemleri ile kaygı nedeniyle yaşamı giderek sınırlandıran davranışları birbirinden ayırmak önemlidir.
Uyku neden etkilenebilir?
Uyumak çevresel kontrolün azalmasını gerektirir. Kendini sürekli tehlikeye karşı hazırlıklı hisseden biri için bu durum zor olabilir. Kişi uykuya dalmakta güçlük yaşayabilir veya küçük seslerde uyanabilir. Yetersiz uyku ise ertesi gün kaygı ve irritabiliteyi artırabilir.
İnsanlara güvenmek neden zorlaşabilir?
Bazı travmatik deneyimler kişinin yalnızca belirli bir olay hakkındaki düşüncelerini değil, insanlara ve dünyaya ilişkin varsayımlarını da etkileyebilir.
“Kimseye güvenilmez.”, “Her an bir şey olabilir.” gibi genellemeler ortaya çıkabilir.
Bu düşünceler kişinin yeni ilişkilerinde de kendisini korumaya çalışmasına neden olabilir.
Sürekli tetikte olmak her zaman travma belirtisi midir?
Hayır. Yoğun kaygı, uzun süreli stres ve başka psikolojik veya çevresel faktörler de benzer bir tetikte olma hali oluşturabilir. Ayrıca kişinin gerçekten devam eden bir güvenlik tehdidi altında olup olmadığı da mutlaka dikkate alınmalıdır.
Ne zaman destek alınabilir?
Tehlike sona ermiş olmasına rağmen sürekli alarm halinde hissediyor, uyumakta zorlanıyor veya günlük yaşamınızı güvenlik kontrolü ve kaçınmalar etrafında düzenliyorsanız profesyonel değerlendirme düşünülebilir.