Panik atak, kişinin kısa süre içerisinde çok yoğun korku veya rahatsızlık yaşadığı ve buna belirgin bedensel belirtilerin eşlik edebildiği bir deneyimdir.
Bazı kişiler ilk panik atağını yaşadığında ne olduğunu anlamakta güçlük çeker.
Kalbin hızla atması, nefesin değişmesi, baş dönmesi, titreme veya göğüste rahatsızlık gibi belirtiler çok gerçek ve yoğun hissedildiği için kişi ciddi bir fiziksel sorun yaşadığını düşünebilir.
Panik atağın en zorlayıcı yönlerinden biri de bazen belirgin bir tehlike yokken ortaya çıkabilmesidir.
Panik atak sırasında ne olur?
İnsan bedeninde tehlike karşısında devreye giren doğal bir alarm sistemi vardır.
Gerçek bir tehlikeyle karşılaştığımızda beden hızlı biçimde harekete geçmeye hazırlanır.
Kalp atışları hızlanabilir, nefes değişebilir, kaslar gerilebilir ve dikkat tehdide yönelir.
Panik atakta benzer alarm tepkileri ortada açık bir fiziksel tehlike bulunmadığında da çok yoğun biçimde yaşanabilir.
Kişi bu bedensel değişiklikleri fark ettiğinde korku daha da artabilir.
Hangi belirtiler yaşanabilir?
Panik atak sırasında herkes aynı belirtileri yaşamaz.
Sık görülebilen deneyimler arasında:
kalp atışlarının hızlanması veya güçlü hissedilmesi,
terleme,
titreme,
nefes almakta zorlanıyormuş gibi hissetme,
baş dönmesi veya güçsüzlük,
göğüste rahatsızlık,
mide bulantısı,
uyuşma veya karıncalanma,
yoğun ölüm korkusu
ve kontrolünü kaybediyormuş gibi hissetme bulunabilir.
Belirtilerin yoğunluğu kişiden kişiye değişebilir.
Panik neden giderek büyüyebilir?
Panik sırasında önemli bir döngü ortaya çıkabilir.
Örneğin kişi kalp atışlarının hızlandığını fark eder.
Ardından:
“Kalbime bir şey oluyor.”
diye düşünebilir.
Bu düşünce korkuyu artırır.
Korku arttıkça bedensel uyarılma yükselir ve kalp daha hızlı hissedilebilir.
Kişi bu değişimi:
“Bak, gerçekten kötüleşiyor.”
şeklinde yorumlayabilir.
Böylece beden duyumu → tehlikeli yorum → daha fazla korku → daha güçlü beden duyumu şeklinde bir döngü gelişebilir.
Panik atak neden aniden ortaya çıkmış gibi hissedilir?
Bazı panik atakların belirgin bir tetikleyicisi bulunabilir.
Bazıları ise kişiye tamamen beklenmedik gelir.
Bu nedenle kişi:
“Hiçbir şey düşünmüyordum. Bir anda başladı.”
diyebilir.
Panik atağın beklenmedik biçimde ortaya çıkabilmesi, sonraki dönemde kişinin kendi bedenini daha fazla izlemesine neden olabilir.
İlk panik ataktan sonra ne olur?
İlk deneyim çok korkutucuysa kişi bir sonraki atağın ne zaman geleceğini düşünmeye başlayabilir.
Kalp atışlarını, nefesini veya baş dönmesini daha fazla takip edebilir.
Daha önce önemsemediği küçük bir bedensel değişiklik:
“Yine başlıyor.”
şeklinde yorumlanabilir.
Böylece panik atağın kendisinden sonra “yeniden panik atak geçirme korkusu” ayrı bir sorun haline gelebilir.
Panik atak geçirmek panik bozukluğu anlamına gelir mi?
Hayır.
Bir kişinin hayatında bir veya birkaç kez panik atak yaşaması otomatik olarak panik bozukluğu olduğu anlamına gelmez.
Panik bozukluğunun değerlendirilmesinde tekrarlayan ve beklenmedik panik atakların yanı sıra kişinin yeni ataklar konusunda devam eden endişesi ve buna bağlı davranış değişiklikleri gibi unsurlar dikkate alınır.
Bu nedenle internet üzerinden yalnızca belirtilere bakılarak tanı konulmamalıdır.
Fiziksel belirtiler konusunda önemli bir nokta
Panik atak birçok fiziksel belirti oluşturabilir ancak göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma hissi veya çarpıntı gibi belirtilerin başka tıbbi nedenleri de olabilir.
Özellikle ilk kez ortaya çıkan, alışılmadık, şiddetli veya devam eden belirtilerin otomatik olarak “panik atak” kabul edilmesi doğru değildir.
Gerektiğinde tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Panik atak için psikoterapi
Panikle çalışırken yalnızca atağın ortaya çıkmasını engellemeye odaklanılmaz.
Kişinin bedensel duyumları nasıl yorumladığı, bu duyumlardan ne kadar korktuğu, yeniden atak geçirme endişesi ve panik nedeniyle geliştirdiği kaçınma davranışları değerlendirilebilir.
Panik ataklar yaşamınızı etkilemeye başladıysa Panik Bozukluğu çalışma alanını ve psikoterapi hakkında bilgi için Terapi Seçenekleri bölümünü inceleyebilirsiniz.