Daha önce severek yaptığınız şeyler artık aynı duyguyu vermiyor olabilir.
Arkadaşlarınızla görüşmek, dışarı çıkmak, seyahat etmek, spor yapmak veya sevdiğiniz bir filmi izlemek eskisi kadar ilginizi çekmeyebilir.
Bazen kişi bunu: “Hiçbir şey beni mutlu etmiyor.” şeklinde ifade eder. Keyif alma kapasitesindeki belirgin azalma depresif dönemlerde görülebilen önemli belirtilerden biridir. Ancak tek başına bu durum kişinin depresyon yaşadığı anlamına gelmez.
Keyif kaybı nedir?
Psikolojide kişinin daha önce keyif aldığı faaliyetlerden artık belirgin biçimde daha az haz alması anhedoni kavramıyla ifade edilebilir. Burada yalnızca: “Bugün canım hiçbir şey yapmak istemiyor.” gibi geçici bir isteksizlikten söz etmiyoruz.
Kişi sevdiği şeyleri yapmaya devam etse bile bunlardan eskisi kadar keyif alamadığını fark edebilir. Örneğin arkadaşlarıyla dışarı çıkar fakat zihninden: “Eskiden bundan çok daha fazla keyif alırdım.” diye geçirebilir.
Neden hiçbir şeyden keyif alamıyor olabilirim?
Bunun tek bir nedeni yoktur. Yoğun stres, uzun süren psikolojik zorlanmalar, uyku sorunları, tükenmişlik hissi veya depresif belirtiler kişinin günlük yaşamdan aldığı keyfi etkileyebilir. Bazen kişi uzun zamandır zorlandığı için değişimi hemen fark etmeyebilir. Önce daha az dışarı çıkmaya başlar. Sonra hobilerini bırakır. Bir süre sonra günlük yaşam yalnızca yapılması gereken görevlerden oluşuyormuş gibi hissedilebilir.
Keyif alamamak ile üzgün olmak aynı şey midir?
Hayır. Depresyon denildiğinde çoğu kişinin aklına sürekli üzgün olmak gelir.
Oysa bazı kişiler kendilerini belirgin biçimde üzgün olarak tanımlamaz.
Bunun yerine: “Hiçbir şey hissetmiyorum.”, “Her şey sıradan geliyor.”, “Eskisi gibi heyecanlanamıyorum.” diyebilirler.
Bu nedenle keyif kaybı ile üzüntü birbirinden farklı deneyimlerdir.
Sosyal yaşam neden azalabilir?
Kişi yaptığı şeylerden keyif alamadığında bunları yapma motivasyonu da azalabilir.
“Nasıl olsa keyif almayacağım.” düşüncesiyle arkadaşlarıyla görüşmeyi erteleyebilir veya hobilerinden uzaklaşabilir.
Fakat aktivitelerin azalması günlük yaşamda olumlu deneyimlerin de azalmasına neden olabilir. Böylece keyif alamama ve geri çekilme birbirini sürdüren bir döngü oluşturabilir.
Her keyif kaybı depresyon mudur?
Hayır. Keyif alamama depresyonla ilişkili olabilse de tek başına tanı koymak için yeterli değildir.
Belirtinin ne kadar süredir devam ettiği, kişinin yaşamını nasıl etkilediği ve beraberinde uyku, iştah, enerji, dikkat veya duygudurum değişiklikleri bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilmelidir.
Bazı fiziksel sağlık sorunları veya kullanılan ilaçlar da enerji ve genel iyilik halini etkileyebilir. Bu nedenle gerektiğinde tıbbi değerlendirme de önemlidir.
Kendimi zorlamalı mıyım?
“Mutlu olmalıyım.”, “Eskisi gibi olmalıyım.”, şeklindeki baskı bazen kişinin yaşadığı durumu daha da zorlaştırabilir.
Psikoterapide amaç kişiyi zorla mutlu etmeye çalışmak değildir.
Kişinin yaşamındaki değişimler, geri çekilme davranışları, düşünce örüntüleri ve keyif kaybına eşlik eden diğer belirtiler değerlendirilir.
Ne zaman psikolojik destek alınabilir?
Keyif kaybı uzun süredir devam ediyor, günlük yaşamınızı etkiliyor veya iş, ilişki ve sosyal yaşamınızdan belirgin biçimde uzaklaşmanıza neden oluyorsa profesyonel değerlendirme düşünülebilir.