“Sabah iyiydim, akşam çok kötü oldum. Bipolar olabilir miyim?”
Ruh halindeki değişiklikler nedeniyle bipolar bozukluktan endişe eden kişiler olabilir.
Ancak gün içinde duyguların değişmesi tek başına bipolar bozukluk anlamına gelmez.
İnsanların duyguları yaşadıkları olaylara, ilişkilerine, stres düzeylerine ve fiziksel durumlarına göre doğal olarak değişebilir.
Bipolar bozukluğu günlük duygusal dalgalanmalardan ayırırken yalnızca: “Duygum değişiyor mu?” sorusuna bakılmaz.
Günlük duygu değişimleri normal olabilir
Bir kişi sabah iyi hissedebilir.
İş yerinde olumsuz bir olay yaşayabilir ve morali bozulabilir.
Akşam sevdiği biriyle görüştüğünde yeniden daha iyi hissedebilir.
Bu değişiklikler yaşam olaylarına verilen doğal duygusal tepkiler olabilir.
Duyguların değişken olması tek başına psikolojik bozukluk göstergesi değildir.
Bipolar bozuklukta fark nedir?
Bipolar bozuklukta değerlendirme yalnızca mutluluk ve üzüntü üzerinden yapılmaz.
Duygudurumla birlikte: enerji düzeyi, aktivite, uyku ihtiyacı, konuşma miktarı, düşünce hızı, kendine güven, dürtüsellik ve riskli davranışlar gibi alanlardaki değişiklikler önemlidir.
Ayrıca belirtilerin belirli bir dönem boyunca birlikte ortaya çıkması ve kişinin olağan işlevselliğinden belirgin bir değişim oluşturması değerlendirilir.
Birkaç saat içinde değişen duygular bipolar anlamına gelir mi?
Tek başına hayır. Bipolar bozukluktaki mani ve hipomani kavramları yalnızca birkaç saatlik mutluluk veya öfke değişimlerini ifade etmez. Belirli bir süre devam eden ve başka belirtilerin de eşlik ettiği duygudurum dönemlerinden söz edilir.
Bu nedenle sosyal medyada sık kullanılan: “Bir dakika gülüyor, bir dakika ağlıyor; kesin bipolar.” gibi ifadeler klinik açıdan doğru değildir ve damgalayıcı olabilir.
Yoğun öfke bipolar belirtisi midir?
Öfke veya irritabilite manik dönemlerde görülebilir. Ancak öfkeli olmak tek başına bipolar bozukluk anlamına gelmez.
Öfke: yoğun stres, ilişki sorunları, uykusuzluk, kaygı, duygu düzenleme güçlükleri ve çok sayıda başka nedenle ortaya çıkabilir.
Bipolar değerlendirmesinde tek bir duyguya değil, belirtilerin bütününe ve dönemsel seyrine bakılır.
Enerji artışı neden önemli?
Bipolar bozukluktaki mani veya hipomani değerlendirmesinde duygudurum değişikliklerinin yanında enerji ve aktivite düzeyindeki belirgin değişiklikler önemlidir.
Örneğin kişi birkaç gün boyunca normalden belirgin biçimde daha az uyuyup yine de yüksek enerjiyle hareket ediyor olabilir.
Çok sayıda projeye başlayabilir. Normalden çok daha fazla konuşabilir. Riskli veya olağan dışı kararlar verebilir. Bu tablo yalnızca: “Bugün çok mutluyum.” demekten farklıdır.
Bipolar ile duygusal iniş çıkışlar neden karıştırılıyor?
“Bipolar” kelimesi günlük dilde hızlı fikir veya duygu değişikliklerini anlatmak için yanlış biçimde kullanılabiliyor. Bu kullanım bipolar bozukluğun klinik niteliğini basitleştirir. Ayrıca kişinin sıradan duygusal değişimlerini hastalık olarak yorumlamasına yol açabilir.
Başka durumlarda da duygudurum değişebilir mi?
Evet. Kaygı, depresif süreçler, travmayla ilişkili sorunlar, kişilik örüntüleri, uykusuzluk, madde kullanımı, bazı ilaçlar ve fiziksel sağlık sorunları duygudurum üzerinde etkili olabilir.
Bu nedenle duygudurum değişikliklerinin nedenini tek bir belirti üzerinden belirlemek mümkün değildir.
İnternetten bipolar testi yapmak yeterli mi?
Çevrimiçi testler veya belirti listeleri kişinin bazı belirtileri fark etmesine yardımcı olabilir ancak tanının yerini tutmaz.
Özellikle bipolar bozukluk değerlendirmesinde kişinin geçmiş dönemlerinin ayrıntılı biçimde ele alınması önemlidir.
Kişi depresif bir dönemde yardım aradığında geçmişte yaşadığı hipomanik dönemleri sorun olarak görmediği için anlatmayabilir.
Bu nedenle kapsamlı klinik değerlendirme önem taşır.
Ne zaman profesyonel değerlendirme düşünülebilir?
Duygudurum değişiklikleriyle birlikte uyku ihtiyacında belirgin azalma, alışılmışın dışında enerji artışı, hızlanan düşünceler, olağandışı davranışlar veya riskli kararlar ortaya çıkıyorsa klinik değerlendirme önemlidir.
Benzer şekilde tekrarlayan depresif dönemler bulunuyorsa kişinin geçmiş duygudurum öyküsünün değerlendirilmesi yararlı olabilir.