“İçimde sürekli bir boşluk var.”
“Bir şey eksik ama ne olduğunu bilmiyorum.”
“İyi olduğumda bile bu his tamamen kaybolmuyor.”
Kronik boşluk hissi borderline kişilik bozukluğunda görülebilen deneyimlerden biridir.
Ancak boşluk hissi tek başına borderline kişilik bozukluğu anlamına gelmez.
Depresif dönemler, kayıp, yoğun stres ve başka psikolojik süreçlerde de benzer deneyimler yaşanabilir.
Boşluk hissi nedir?
Boşluk hissini herkes aynı şekilde tarif etmez. Bazı kişiler bunu duygusal uyuşukluk olarak anlatır. Bazıları yaşamla bağlantısının azaldığını hisseder. Bazıları ise kim olduğunu veya ne istediğini anlamakta zorlandığını söyler. Bu nedenle boşluk hissi yalnızca “üzgün olmak” değildir.
Yoğun duygular ve boşluk bir arada olabilir mi?
Evet. İlk bakışta çelişkili görünebilir. Kişi bazı zamanlarda yoğun öfke, kaygı veya üzüntü yaşarken başka zamanlarda belirgin bir boşluk hissedebilir. Duygusal deneyimin yoğunluğu ve hızlı değişimi kişinin kendisini anlamasını zorlaştırabilir.
Duygu düzenleme ne demektir?
Duygu düzenleme, olumsuz duyguları tamamen ortadan kaldırmak değildir. Öfke, üzüntü, korku ve hayal kırıklığı insan yaşamının doğal parçalarıdır. Duygu düzenleme daha çok kişinin duyguyu fark edebilmesi, anlamlandırabilmesi ve yoğun duygu sırasında kendisine veya ilişkilerine zarar verebilecek otomatik davranışlar yerine daha işlevsel seçenekler geliştirebilmesiyle ilgilidir.
Yoğun duygular neden davranışları etkileyebilir?
Duygular çok yoğunlaştığında kişi o anda rahatlamak amacıyla hızlı kararlar verebilir. Bir ilişkiyi aniden sonlandırmak, yoğun tartışmaya girmek veya başka dürtüsel davranışlarda bulunmak kısa vadede duygusal gerilimi azaltabilir. Ancak sonrasında pişmanlık veya yeni sorunlar ortaya çıkabilir.
Bu nedenle psikoterapide duygu ile davranış arasındaki alanın genişletilmesi önemli hedeflerden biri olabilir.
Kimlik duygusu etkilenebilir mi?
Borderline kişilik bozukluğunda kişinin kendisine ilişkin algısında da değişkenlik görülebilir. Kişi bir dönemde kendisini başarılı ve güçlü hissederken başka bir dönemde değersiz olduğunu düşünebilir. Hedefleri, değerleri veya kendisini tanımlama biçiminde belirgin değişiklikler yaşayabilir. Ancak insanların zaman içinde fikirlerinin veya hedeflerinin değişmesi tek başına psikopatoloji değildir.
Boşluk hissini sürekli doldurmaya çalışmak
Kronik boşluk rahatsız edici olduğunda kişi bu duygudan uzaklaşmak için sürekli bir şeylerle meşgul olmaya çalışabilir. İlişkiler, alışveriş, sosyal medya veya başka davranışlar kısa süreli bir yoğunluk oluşturabilir. Ancak altta yatan duygusal süreç ele alınmadığında rahatlama geçici olabilir.
Her boşluk hissi borderline mıdır?
Hayır. Bu noktanın özellikle vurgulanması gerekir. Tek bir belirtiden kişilik bozukluğu tanısı çıkarılamaz.
Borderline kişilik bozukluğunun değerlendirilmesi kişinin ilişkileri, duyguları, benlik algısı, dürtüleri ve uzun dönemli yaşam örüntüsünün birlikte incelenmesini gerektirir.
Psikoterapi nasıl yardımcı olabilir?
Borderline kişilik bozukluğunun tedavisinde psikoterapi önemli bir yere sahiptir.
Kişinin ihtiyaçlarına göre duygu düzenleme, kişilerarası ilişkiler, dürtüsel davranışlar, kendilik algısı ve stresle baş etme üzerinde çalışılabilir. Amaç kişinin duygularını yok etmek değil, onları daha iyi tanıyabilmesi ve yoğun duygular sırasında daha fazla davranış seçeneğine sahip olabilmesidir.